Erich Sauer - "Dwie Drogi Ludzkości"
Nauczanie - Artykuły

Okres ludzkiego samostanowienia

Ten okres nosił szczególne piętno. Jego głównym celem było objawienie tego, co grzech uczynił z ludzką naturą. Dlatego panowały w nim trzy podstawowe zasady. Dokonywał się on:

1. bez szczególnych Bożych rozporządzeń wprowadzających boskie nakazy (czytaj 1 M 3,14-19),
2. w prawie że wyłącznym ograniczeniu objawienia do świadectwa przyrody, sumienia i historii,
3. bez podstawowych ludzkich instytucji kontrolujących i karzących grzesznika w przypadku nieposłuszeństwa.

W okresie rajskim istniał zakaz i przykazania (1 M 2,16-17). Tak samo było we wszystkich późniejszych okresach (ekonomiach zbawienia - przyp. tłumacza). Tylko tutaj, w czasie pomiędzy Adamem i Noem, jako jedynym tego rodzaju okresie w Bożym planie zbawienia, człowiek miał wolność czynienia i nieczynienia tego, czego chciał. W tym okresie Bóg nie ustanowił żadnej władzy, żadnych rządów, aby ograniczyć człowieka w objawieniu jego niegodziwości. Człowiek otrzymał niczym nie ograniczoną możliwość okazania, co może osiągnąć i kim się stanie, gdy będzie się rozwijał "w wolności". Tym samym staje się ten drugi okres Bożego planu zbawienia "okresem samookreślenia człowieka" lub używając słów Delitscha okresem "próby wolności" dla rodzaju ludzkiego. Końcem tego okresu jest jednakże potop! Twórcą przedpotopowej kultury był Kain. Równocześnie jest on prawzorem i podstawową formą od niego wychodzącej historii, jak dalece ta toczy się w oderwaniu od Boga i bez wewnętrznej społeczności z Najwyższym.

1. Duchowa i religijna natura Kaina

Kain nie reprezentuje obojętności religijnej, a tym bardziej ateizmu. Przeciwnie, on sam złożył Bogu ofiarę i kiedy zobaczył, że dar Abla został przyjęty, a jego nie, "zapłonął" zazdrością. Ponieważ zaś, pomimo zewnętrznych przejawów nabożeństwa, brakowało mu wewnętrznej pobożności, stał się pierwszym człowiekiem, który "był od złego" ( 1 J 3,12). Z niewłaściwej postawy ofiarującego niejako automatycznie dokonał niewłaściwego doboru ofiary. Podczas gdy Abel ofiarował to co pierwsze i najlepsze (1 M 4,4), Kain nie złożył ofiary z pierwocin, ale z tego, co właśnie wpadło mu w ręce. Abel złożył ofiarę krwawą i tym samym uznał swój grzech za godny śmierci, który przed Bogiem mógł zostać zakryty jedynie przez zastępczą śmierć niewinnej ofiary. Kain przyniósł ofiarę wyrażającą jedynie jego zależność i wdzięczność, będącą do tego efektem jego własnej pracy i własnej mocy. W ten sposób staje się on prekursorem tych wszystkich, którzy odważają się przybliżać do świętego Boga bez rozlania krwi (Hbr 9,22), którzy uznają swoją zależność od Stwórcy, ale nie uznają się za godnych śmierci grzeszników. Od tej też pory ludzkość podąża tymi dwoma "drogami". Z jednej strony jest to "droga Kaina" (Jud 11) wyrażająca się cielesną religijnością, samowolną służbą Bożą, egoistyczną, zadowoloną z siebie i opartą na uczynkach sprawiedliwością, nieugiętym usiłowaniem samoodkupienia, zaufaniem do swych własnych możliwości, odrzuceniem zastępczej ofiary, "idealizmem" swej własnej siły, teologią pierwszego mordercy, "wiarą nasienia węża" (por. Jk 2,19). Natomiast z drugiej strony jest to "droga Abla", wyrażająca się pokornym uznaniem grzechu za godny śmierci, zaufaniem winnego do ustanowionej przez samego Boga ofiary, znoszeniem prześladowania ze względu na wieczny cel, oczekiwaniem triumfu boskiego odkupienia realizującego się poprzez nasienie niewiasty. Jednakże koniec będzie odwrotnością początku. Linia zamordowanego Abla osiągnie wieczne życie (Hbr 11,40.4), a droga Kaina zginie. Najwyższym spełnieniem "Abla" jest Chrystus, a w nim ucieleśnienie (dosł. uczłowieczenie) świętego Boga. Najwyższym stopniem wyniesienia się "Kaina" jest Antychryst, a w nim samoubóstwienie się obciążonego przekleństwem człowieka (2 Tes 2,4). Dlatego też droga pierwszego kończy się w niebieskiej Jerozolimie (Hbr 12,22-24), drugiego zaś w jeziorze ognistym (Obj 19.20). Jak pierwsza w historii "wojna" była zarazem wojną religijną (1 M 4), tak też ostatnia wojna przed i po powstaniu na ziemi w czasach ostatecznych ziemskiego Królestwa Bożego ostatnia wojna będzie wojną religijną (Obj 16,16; 19,19-20,8.9). Potem jednak Boża cierpliwość przejdzie w pełne radości zwycięskie panowanie i wiara Abla zatriumfuje nad religią Kaina.

2. Kulturowo-cywilizacyjne i polityczne znaczenie Kaina

Ze swą zasadą samoodkupienia stał się Kain prekursorem wszelkiego oddzielonego od Boga rozwoju ludzkości. On, który zgodnie z Bożym wyrokiem miał być "tułaczem i zbiegiem" (1 M 4,12), sprzeciwia się temu przekleństwu i w krnąbrnym buncie wobec Bożego Słowa staje się nawet pierwszym człowiekiem, który buduje osadę, "miasto" (1 M 4,17). Tym samym nadany zostaje główny kierunek dalszego rozwoju rodzaju ludzkiego w jego odejściu od Boga. Jest to przezwyciężenie przekleństwa na drodze oderwanej od Boga cywilizacji, odzyskanie raju bez doświadczenia odkupienia, skoncentrowanie mocy ciała bez uznania Bożego panowania, a więc samoodkupienie człowieka z pominięciem Boga. Wyraża to już sama nazwa tego pierwszego miasta: "Henoch", "poświęcenie", nowy początek, zmiana tego wszystkiego, co było dotychczas. Nowy początek uwielbiającej samą siebie, zbuntowanej wobec Boga cywilizacji (1 M 4,17). Tym samym to pierwsze miasto staje się przeciwieństwem praewangelii. Tak jedno jak i drugie jest po upadku nowym początkiem. Ale tam był to Boży nowy początek poprzez odkupienie, tutaj jest to ludzki nowy początek na drodze eliminującego Boga "postępu". Zdobycze kultury i cywilizacji same w sobie nie są niczym antyboskim, wręcz przeciwnie, należą one do rajskiej godności człowieka. Wynalazki, odkrycia, nauka, sztuka, upiększenie i uszlachetnienie, krótko mówiąc postęp ludzkiego ducha jest całkowicie zgodny z Bożą wolą. Stanowią one wyraz panowania nad ziemią przez królewski rodzaj ludzki (1 M 1,28), wypełnienie danego przez Stwórcę zadania przez jego obdarzonych szczególną godnością sług, którym Bóg powierzył służbę panowania nad światem, dla jego błogosławieństwa. Do zarzucenia Pismu Świętemu wstecznictwa i wrogości wobec kultury może doprowadzić tylko zupełne niezrozumienie najprostszych praw Bożego objawienia. To co Biblia odrzuca i co w swej istocie jest "kainickie", to nie kultura czy cywilizacja same w sobie, ale wyalienowanie (wyobcowanie) milionów jej przedstawicieli wobec Boga, oddalenie grzeszników od nieba, nieprawda pozornej religijności, przemoc wobec bliźniego, duch pychy i rebelii, czyli podsumowując, bunt wobec Najwyższego. I jak istotę Kaina cechowała wertykalnie, tj. w relacji do Boga, krnąbrność i hardość, tak horyzontalnie, tj. w odniesieniu do człowieka, przemoc i ucisk. Tak Kain staje się bratobójcą i pierwszym przedstawicielem wojny religijnej i wojny w ogóle, pratypem wszystkich tyranów i krwawych władców tego świata, ojcem masowego ludobójstwa i wszelkiego brutalnego barbarzyństwa. Dlatego też jego miasto jest kamieniem węgielnym wszystkich wyrzekających się Boga królestw tego świata, w których panuje duch zwierzęcia (bestii) - por. Dn 7,2; Obj 13,1.2 - który w wielu odniesieniach był fatalnym, ale nadającym kierunek początkiem, w skądinąd obfitującej w wielkie rzeczy, bogatej historii świata, "przez którą dzieje objawienia przeplatają się jak cicho płynące wody Syloe (Iz 8,6). Te mają początek we łzach pokuty, tamte wynoszą się ponad bratnią krew. Tutaj Boża moc obdarza obiecanym błogosławieństwem; tam człowiek o własnych siłach stara się daremnie pokonać boskie przekleństwo".

3. Główne rysy kainickiej cywilizacji

"Albowiem jak było za dni Noego, takie będzie przyjście Syna Człowieczego" (Mt 24,37). Tak jak w Bożym planie zbawienia Boże zasady, jak w ruchu obrotowym, na końcu wracają do początku, tak samo i w dziejach cywilizacji ostatnie okresy odpowiadają pierwszym. Dlatego wnioski wypływające z badania tej dalekiej przeszłości są równocześnie przesłaniem dla czasów późniejszych. W szczególności cywilizacja kainicka jest w zarodku obrazem sytuacji w świecie czasów ostatecznych. Charakteryzuje ją sześć następujących podstawowych rysów

a. Szybki postęp w rzemiośle i sztuce

Decydującym elementem postawy przedpotopowej ludzkości było dążenie do jak najszybszego zastąpienia utraconego raju przez "sztuczny raj". "Postęp" u Kainitów dokonuje się szybciej aniżeli u Setytów, ponieważ "synowie tego świata są przebieglejsi w rodzaju swoim od synów światłości" (Łk 16,8). Osiadły tryb życia i zakładanie miast pojawia się najpierw u Kainitów. Jabal "podróżnik" początkuje kulturę nomadów. Tubalkain "młotowy" staje się ojcem sztuki kuźniczej, a Jubal "pielgrzym" twórcą muzyki. Ci trzej ostatni byli synami Lamecha. Tak więc bardzo wcześnie powstały trzy podstawowe stany społeczne: stan żywicieli, obrońców i nauczycieli; rzemieślnicy, wojskowi i pracownicy umysłowi. Do rozwoju poszczególnych stanów przyczynili się w szczególności:

* Jabal - stanu żywicieli - materialna strona życia,
* Tubalkain - stanu wojskowego - okrutna strona życia,
* Jubal - stanu nauczycielskiego - duchowa i umysłowa strona życia.

Jako rzemieślnik obrabiający metale Tubalkain stał się twórcą "przemysłu" i w ogóle twórcą wszelkiego przetwórstwa rud i żelaza. Natomiast Jubal, który wprawił w ruch tony i zgłoski, stał się twórcą, który za pomocą muzyki i sztuki próbował nieść relaks i uduchowienie. Jego ojciec Lamech był pierwszym poetą i przedstawicielem sztuki poetyckiej.

b. Wielki przyrost ludności

"Ludzie zaczęli się rozmnażać" (1 M 6,1). Bez wątpienia już Kain mógł w swej starości wybudować miasto (1M 4,17). Jest to o tyle mniej niezwykłe, że siła życiowa młodej ludzkości musiała być na początku wielka. Ze względu na długowieczność również liczba dzieci w rodzinach musiała być o wiele wyższa aniżeli później. Z tego samego powodu żyło ze sobą równocześnie wiele pokoleń.

c. Nieprzestrzeganie Bożego prawa małżeńskiego

Wśród potomków Kaina wymienione zostają trzy kobiety, podczas gdy w tablicy genealogicznej Seta nie zostaje wymienione imię żadnej kobiety. Imiona tych trzech kainickich kobiet są następujące: Ada ("klejnot", "poranek" lub "piękno"), Sylla ("zacieniona", być może ze względu na obfite, zacieniające ją włosy) i Naama ("wdzięk", "urok"). Podanie kobiecych imion w kainickiej genealogii wskazuje na to, że u nich kobiety mocniej zaznaczały swą obecność aniżeli u Setytów. Znaczenia ich imion ukazują nam, że zewnętrzne piękno i zmysłowy pociąg, były tymi przymiotami, które szczególnie w nich ceniono. W końcu zaś Lamech, siódmy potomek Kaina przestąpił bez skrupułów pierwotne prawo małżeńskie i stał się pierwszym poligamistą.

d. Odrzucenie wypływającego z wiary kazania pokuty

Pomimo tego wszystkiego Bóg posyłał na ten buntowniczy świat swoich świadków wzywających do pokuty i nawrócenia, jednakże na nich nie zważano. Nie zwracano uwagi:

* ani na gromadzenie się w dniach Enosza pobożnych ludzi ku oddawaniu czci Jahwe Panu jako Bogu przymierza i Odkupicielowi (1 M 4,26),
* ani na ostrzeżenia Henocha o nadchodzącym sądzie nad światem (Jud 14.15; 1 M 5,21-24; Hbr 11,5.6),
* ani na Lamecha Setytę, który czekał na obiecanego "Pocieszyciela" i "Nosiciela pokoju" (hebr. Noah tj. Noe) 1 M 5,29,
* ani na Noego "Zwiastuna sprawiedliwości", który przez 120 lat składał wobec nich świadectwo (1 M 6,3; 2 Pt 2,5).

Wprost przeciwnie, powoli również Setyci ulegali duchowi czasu i w końcu nastąpiło

e. Związanie się wyznającego ludu Bożego ze światem

Dlatego też od Lamecha Kainici nie są już wymieniani jako osobne plemię (1 M 4) i w szybko nadciągającym potopie giną tak Kainici jak i Setyci. Wyratowany zostaje tylko dziesiąty potomek po Adamie, Noe, wraz ze swoimi synami i ich żonami (1 Pt 3,20). Ten cały wydany na zatracenie świat pełen był własnej chwały.

f. Samouwielbienie ludzkości

Podczas gdy w Henochu, siódmym potomku Adama (Jud 14) pobożność setycka osiąga swój szczyt, to Lamech, również siódmy potomek Adama, staje się uosobieniem szczytu kainickiej rebelii. W nim osiągnęli Kainici przeznaczenie swego samochwalczego rozwoju i dlatego Lamech stanowi koniec biblijnej relacji o kainickiej prahistorii. Zdobycze cywilizacyjne i kulturowe same w sobie nie są niczym antyboskim, ale w tym przypadku wszystko służyło zagłuszeniu sumienia. Pieśń Lamecha jest "pieśnią triumfu na wynalezienie miecza" (1 M 4,23.24). "Historia Kainitów zaczyna się od morderstwa jako czynu, a kończy pieśnią pochwalną morderstwa. Siódme pokolenie zapomina o wszystkim i przeszłość zagłuszona zostaje przez muzykę, życie towarzyskie, zbytek i przepych. Przekleństwo samotności obrócone zostaje w życie w mieście, przekleństwo błąkania się w upodobanie do wędrowania, a nieczyste sumienie w bohaterstwo, które wspomnienie przekleństwa przodków czyni podstawą swego bluźnierczego poczucia własnej godności (1 M 4,24). Tak więc wszystko może zostać otoczone chwałą i rozkoszą, ukoronowane kwiatem ludzkiego dowcipu i przez moc ludzkiej duszy ujęte poetycką frazą" (Drechsler). W końcu jednak Najwyższy nie pozostał bez odpowiedzi. Jego odpowiedzią był sąd. Po ponad 1500 latach Bożej cierpliwości, w dziesiątym pokoleniu - dziesięć jest liczbą pełności i zakończenia rozwoju - potop zniszczył wyobcowaną od Boga grzeszną ludzkość.

tłum. J. Karzełek

 

DZIAŁALNOŚĆ MŁODZIEŻOWA

"I wszystko, cokolwiek czynicie w słowie lub w uczynku, wszystko czyńcie w imieniu Pana Jezusa, dziękując przez niego Bogu Ojcu."

/Kol. 3:17/

więcej...

NAUCZANIE

"Słowo Twoje jest pochodnią nogom moim i światłością ścieżkom moim." "Nigdy nie zapomnę przykazań Twoich, bo przez nie zachowujesz mnie przy życiu." "Nakłaniam serce moje, by pełniło ustawy Twoje - wieczna za to nagroda!" "Rozkoszuję się przykazaniami Twymi, które pokochałem."

/z Ps. 119/

więcej...

PRACA WŚRÓD DZIECI

"A król odpowiadając, powie im: Zaprawdę powiadam wam, cokolwiek uczyniliście jednemu z tych najmniejszych moich braci, mnie uczyniliście."

/Mat. 25:40/

więcej...

EWANGELIZACJA

"Idźcie i czyńcie uczniami wszystkie narody, chrzcząc je w imię Ojca i Syna i Ducha Świętego."

/Mat. 28:19/

więcej...

POMOC OSOBOM NIEPEŁNOSPRAWNYM

"Cokolwiek czynicie, z duszy czyńcie jako dla Pana, a nie dla ludzi."

/Kol. 3:23/

więcej...